PHÚ THỌ TƯNG BỪNG MÙA LỄ HỘI

By ĐỖ XUÂN THU

 

Mùng bảy Tết Canh Dần hòa vào dòng người tôi đi lễ hội đền Mẫu Âu Cơ (Hạ Hoà Phú Thọ). Tiết xuân thật đẹp. Chưa có Tết nào thời tiết lại đỏng đảnh và chiều lòng người như cái Tết Canh Dần này. Nắng nóng trái mùa kéo dài hơn chục ngày cho đến đúng hôm hai tám Tết thì gió mùa đông bắc tràn về trả lại cho Tết không khí của ngày xuân. Mấy hôm Tết tiết trời thật đẹp. Đêm tí tách mưa xuân. Ngày khô ráo se lạnh đủ ấm để cho mọi người du xuân trẩy hội. Đất trời như khoác một chiếc áo mới non tơ mơn mởn phập phồng hơi thở trong nhịp sống mùa xuân. Vạn vật bừng thức dậy vươn cành xanh lá nở hết hương thơm sắc thắm. Ong bướm rộn rã khắp nơi. Chim véo von ca hát. Mọi ngả đường về đền Mẫu Âu Cơ tấp nập những người là người. Già trẻ gái trai trai thanh gái lịch mọi phương tiện đều rộn ràng du xuân. Mùa xuân là mùa lễ hội. Mọi người đến chùa để vãn cảnh để cầu mong một năm mới bình yên và hạnh phúc. Bước đến cửa Phật mọi xô bồ bon chen của cuộc sống thường nhật không còn nữa lòng ta tràn ngập sự thanh tịnh trong khói hương trầm thoang thoảng bay bay.

Đúng chín giờ lễ rước tế bắt đầu. Bà Tòng Thị Phóng Bí thư Trung ương Đảng Phó Chủ tịch Quốc hội cùng lãnh đạo tỉnh Phú Thọ các bộ ngành trung ương long trọng tham gia buổi lễ và thắp hương thành kính Tổ mẫu. Tiếng trống tiếng chiêng hoà cùng tiếng nhạc hành lễ và lời văn tế sang sảng vang lên khiến cả ngàn người lặng đi trước không khí linh thiêng trầm mặc. Giữa sân trên thảm chiếu hoa mười hai cô gái thanh tân đang nghiêm cẩn tiến hành nghi lễ truyền thống. Trên cao dải lụa đào vắt qua ngọn đa khẽ rung rinh trước gió như bước chân mẹ Âu Cơ đang hiện về. Theo truyền thuyết thì trước khi mẹ Âu Cơ hoá về trời đã để lại dải lụa đào này để hàng năm con cháu tưởng nhớ mà lễ hội.
 

More...

NGÔI LÀNG MANG TÊN CÁC LOÀI HOA

By ĐỖ XUÂN THU

(Đã đăng báo Nhân dân cuối tuần số 40 (1079) ngày 4-10-2009 và phát ở chương trình Văn nghệ Đài Tiếng nói Việt Nam)

 

       Ở Phú Thọ có một khu làng khá đặc biệt - làng SOS tiếng Anh có nghĩa là "hãy cứu lấy linh hồn chúng tôi" nhưng những người dân trong khu làng bé nhỏ này (chỉ rộng hơn 3 ha) lại đặt tên cho những ngôi nhà của mình tên của các loài hoa. Làng chỉ có mười lăm ngôi nhà mười lăm ngôi nhà ấy mang tên mười bốn loài hoa (duy nhất có một ngôi nhà mang tên người sáng lập ra nó - ông Hermann Gmeiner). Từ hoa ban hoa bưởi đến hoa huệ hoa hồng từ hoa mai hoa cúc đến hoa phượng hoa nhài... tất cả những loài hoa đẹp nhất đều có tên nơi đây. Hoa nào cũng đẹp hoa nào cũng xinh chỉ nghe thôi đã thấy tươi thắm sắc màu hương thơm ngào ngạt níu kéo gọi mời.

Làng đặc biệt còn ở chỗ chủ nhân các ngôi nhà này đều là nữ không có chồng không nhà cửa (vì nhà họ đang ở là nhà của Nhà nước) nhưng lại rất nhiều con. Những đứa con của họ cũng rất đặc biệt tất cả đều là trẻ mồ côi bị bỏ rơi không nơi nương tựa. Mục tiêu thành lập làng SOS này là quy tụ tập hợp các trẻ mồ côi (từ trẻ sơ sinh đến 6 tuổi đối với bé trai và 8 tuổi đối với bé gái) để nuôi dạy các cháu nên người. Thành lập từ năm 1999 năm nay làng vừa tròn mười tuổi nhưng đến đây ta cứ ngỡ nó phải ra đời lâu lắm rồi bởi sự trù phú nên thơ của khu nhà vườn đẹp tựa công viên này.

More...

LÊN RỪNG NGHE "ĐỒNG BÀO" HÁT

By ĐỖ XUÂN THU

 

        Đêm hôm khai mạc Đại hội các dân tộc thiểu số huyện Tân Sơn đoàn kịch nói Hùng Vương (Phú Thọ) theo kế hoạch sẽ tổ chức biểu diễn và giao lưu văn hoá văn nghệ nghệ với các đội văn nghệ các xã của huyện. Mới chập tối người dân từ các bản vùng sâu vùng xa đã có mặt tại sân uỷ ban nhân dân xã Tân Phú - nơi huyện mượn địa điểm để tổ chức đại hội. Những bộ trang phục dân tộc mới nhất không chỉ các diễn viên trong các đoàn mà được cả bà con khán giả chọn lựa trưng diện cho đêm giao lưu đầy ý nghĩa này. Dưới chân núi Cút ánh điện lung linh toả sáng hoà với tiếng nhạc xập xình dìu dặt như mời gọi như thúc giục những bước chân ai đó còn đang trên đường xuống núi.

          Hơn bảy giờ tối sân trụ sở đã đông nghịt. Không chỉ 117 đại biểu chính thức đại diện cho 8 dân tộc của huyện dự đại hội có mặt trong đêm diễn này mà còn có rất đông đồng bào các dân tộc từ khắp các xã trong huyện từ Thu Cúc Kim Thượng đến Xuân Sơn Lai Đồng từ Thạch Kiệt Kiệt Sơn đến Văn Luông Tam Thanh.... nghe tin có giao lưu văn nghệ chào mừng Đại hội các dân tộc thiểu số cũng đã kéo đến. Không chỉ thế ban tổ chức còn khéo mời được cả những diễn viên nghệ nhân của các huyện Văn Chấn Phù Yên Mộc Châu của tỉnh Sơn La Đà Bắc của tỉnh Hoà Bình về giao lưu. Bí thư Nguyễn Xuân Thịnh cho biết: "Bình thường huyện chúng tôi có công có việc gì nhất là những ngày hội văn hoá thể thao các dân tộc thì những đơn vị này cũng đã có mặt cổ vũ giao lưu rồi huống hồ hôm nay lại là ngày Đại hội các dân tộc thiểu số lần thứ nhất của huyện. Sự kiện chính trị xã hội quan trọng thế cơ mà. Lát nữa anh xem vui lắm. Có khi đoàn kịch nói của tỉnh không có thời gian để diễn nữa chưa biết chừng".

More...

ĐÀU THU VỀ THANH THUỶ

By ĐỖ XUÂN THU

 

Từ Việt Trì sang vượt sông Hồng qua cầu Phong Châu về phủ Hưng Hoá hoặc từ Hà Nội lên theo đường 32C vượt sông Đà bởi cầu Trung Hà là ta đã đến với Thanh Thuỷ huyện miền núi tỉnh Phú Thọ - một miền quê non nước hữu tình đúng như tên gọi của nó. Thanh Thuỷ nằm dọc theo bờ tả sông Đà một bên dựa vào dãy núi Lưỡi Hái một bên là đoạn sông Đà chảy ngược từ nam lên bắc theo hướng bản đồ tạo cho Thanh Thuỷ ở thế "gối sơn đạp thuỷ". Bên kia sông là dãy núi Ba Vì sừng sững. Sông Đà non Tản là đây. Chiến trường xưa của thần Núi thần Nước của Sơn Tinh Thuỷ tinh cũng là đây. Thanh Thuỷ là vùng đất chất chứa bao truyền thuyết huyền thoại với phong cảnh hữu tình và con người hồn hậu thuỷ chung đã hấp dẫn bao du khách.

More...

TÂM THẾ MỚI ĐỀN HÙNG

By ĐỖ XUÂN THU

          Còn gần tháng nữa là đến Hội Đền Hùng nhưng dòng người từ khắp nơi kéo về núi Nghĩa Lĩnh đã nườm nượp. Quang cảnh khu di tích lịch sử Đền Hùng đã nhộn nhịp tưng bừng chẳng kém gì ngày hội mở. Có lẽ trong tâm thức mọi người con dân nước Việt cứ mỗi độ xuân về khi hoa gạo thắp lửa bừng một khoảng trời thì ai nấy đều nhớ đến câu ca "Dù ai đi ngược về xuôi/ Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba".

          Theo dòng người trẩy hội tôi trở lại Đền Hùng. Cảm nhận đầu tiên của tôi đó là sự đổi thay đến ngỡ ngàng của khu di tích. Sạch đẹp quy củ văn minh vừa hiện đại hoành tráng vừa huyền ảo thiêng liêng. Hàng si hai ven đường từ quốc lộ 2 vào đến cổng chính của Đền giờ đã tươi cành xanh lá rợp mát bóng cây. Đường đi lối lại phong quang sạch sẽ không một cái rác nào làm bẩn. Khu để ô tô bãi gửi xe máy đâu ra đấy. Hàng quán gọn gàng xếp đặt ngăn nắp. Những ki ốt sáu mái tám mái khu ngã 5 Đền Giếng bên dãy hàng lưu niệm quầy bán hàng đặc sản của Phú Thọ người mua kẻ bán tấp nập. Nụ cười thường trực trên môi lời mời chào nghe du dương mát lòng hởi dạ. Tuyệt nhiên không còn cảnh cò mồi tranh giành níu kéo khách. Mấy năm trước du khách về Hội phát sợ về cảnh đeo bám của những người bán hương thợ chụp ảnh và giá cả chặt chém vô tội vạ nơi đây. Lại nữa cũng tuyệt nhiên không còn cảnh người ăn xin ăn mày nằm vạ vật giữa đường. Trước kia ăn mày giả trà trộn lẫn lộn với ăn mày thật nằm lăn lóc nhếch nhác ngáng chân du khách làm uế tạp cả lễ hội. Lại còn cảnh xe ôm tranh cướp khách nữa chứ. Bây giờ đã có ô tô điện của khu di tích tắc xi của hãng Mai Linh với giả cả hợp lý công khai thái độ phục vụ tận tình chu đáo của đội ngũ nhân viên trẻ đẹp lịch sự tha hồ cho du khách chọn lựa. Du khách cứ nhẩn nha mà vãn cảnh cứ thoải mái mà chọn mua hàng đặc sản Phú Thọ mua quà lưu niệm cho người thương tự do chụp ảnh ghi hình làm kỷ niệm.

More...

THỨC ĐÊM CÙNG CẨM PHẢ

By ĐỖ XUÂN THU

 

         Mười hai giờ đêm đường phố Cẩm Phả đã bớt người xe đi lại. Thành phố lung linh ánh đèn và rì rầm tiếng máy. Các nhà hàng đã thu dọn và đóng cửa đi nghỉ. Lác đác những người thợ mỏ vội vã đi làm ca đêm. Đây đó các chị lao công đang quét dọn đường ph. Chỉ còn tôi cùng vợ chồng anh Nguyễn Trung Năm nhà thơ phó chủ nhiệm Câu lạc bộ thơ thị xã Cẩm Phả và mấy nghệ sỹ nhiếp ảnh khiêu vũ của các câu lạc bộ văn học nghệ thuật thị xã vẫn "chạm cốc" và đàm đạo chuyện văn chương nghệ thuật. Thôi thì trên trời dưới bể đủ các thứ chuyện chuyện đời chuyện nghề đan xen nhau không dứt. Với họ tôi là vị khách đặc biệt từ Đất Tổ lần đầu tiên đến đây và lần đầu tiên được gặp nên họ đã dành cho tôi một sự ưu ái đặc biệt. Do vượt chặng đường khá xa cộng mấy ngày thực tế tham quan kín đặc thời gian biểu hơn nữa tôi ít phải thức khuya qua "giao thừa" như thế này nên người tôi mệt nhoài. Tuy vậy tôi rất vui trước tình cảm mến mộ của các anh các chị nghệ sỹ Cẩm Phả.

More...

TRỞ LẠI TÂN SƠN

By ĐỖ XUÂN THU

          
         Huyện miền núi Tân Sơn được thành lập và tách ra từ huyện Thanh Sơn - một huyện chiếm một phần ba diện tích cả tỉnh Phú Thọ và tương đương với tỉnh lúa Thái Bình. Tân Sơn cái tên nghe rất thơ này đã được đảng bộ và nhân dân Thanh Sơn rồi cả Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Thọ đặt cho với ý nghĩa là “miền núi mới” đầy tiềm năng đã chính thức đi vào lịch sử một huyện mới từ ngày 30-4-2007 sau khi có Nghị định của Chính phủ. Bộ máy lãnh đạo lâm thời của huyện đem theo 17 xã (trong đó có 14 xã đặc biệt khó khăn nằm trong chương trình 135 của Chính phủ) trong 40 xã của huyện Thanh Sơn với gần 76 ngàn người 16.370 hộ (83% là đồng bào dân tộc Mường Dao) kéo quân về "lập trại" tại cơ ngơi của trường THPT Tân Phú nằm trên trục đường 32 nối phố Vàng với tỉnh lỵ Sơn La. Thầy trò trường Tân Phú đã nhường cả cơ ngơi này cho cơ quan đầu não của huyện. Phải đi học nhờ ở tạm học 2 ca nhưng cả thầy lẫn trò đều chung một niềm vui phấn khởi như đồng bào nơi đây về một tương lai đầy hứa hẹn của một huyện mới nằm ở phía cực tây cửa ngõ Sơn La của tỉnh Phú Thọ.

More...

LẠC GIỮA ĐỒNG ĐỒNG LẠC

By ĐỖ XUÂN THU

        
        Sau đúng 5 năm hôm nay tôi mới có dịp trở lại xã Đồng Lạc một xã của huyện Yên Lập (Phú Thọ) nằm trong diện “135” của Chính phủ. Con đường 330 nối Yên Lập với Thanh Sơn khi xưa lổn nhổn đất đá ổ trâu ổ gà chi chit ngồi trên xe cứ như cưỡi trên mình ngựa giờ đây đã được trải nhựa êm ru. Hai bên đường rừng xanh ngút mắt. Bạch đàn keo quế tre diễn thoả sức xanh. Thấp thoáng trên những sườn núi là những nếp nhà của những chủ trang trại như những chấm vàng chấm bạc bồng bềnh trong sương sớm điểm xuyết cho nền xanh núi rừng ấy thêm mơ màng huyền ảo. Dưới thung lũng là sắc vàng của lúa cũng bời bời cũng mê mải xanh như núi như rừng.
Xanh rừng vàng lúa là gam màu chủ đạo của nơi đây. Tôi thật sự ngỡ ngàng trước sự đổi thay của Yên Lập. Huyện nghèo khó như thế 17 xã thị trấn thì có tới 12 xã “135” 4 xã ATK còn lại chỉ có thị trấn là sánh vai với các xã miền xuôi thế mà giờ đây cái no cái ấm cứ ngời ngời trên sắc màu của lúa của rừng.

More...

MỘT NGÀY VỚI THỊ XÃ ANH HÙNG (copy)

By ĐỖ XUÂN THU

       
      Biết tôi có ý định viết bài về thị xã Phú Thọ thị xã Anh hùng nhân kỷ niệm 100 năm thị xã anh Ngọc Kỳ nghệ sỹ nhiếp ảnh có tiếng của thị xã này hồ hởi: “Chú cứ yên tâm ngủ với anh đêm nay sáng mai anh đưa chú đi thăm thị xã tha hồ cái cho chú viết”. “Nhưng mà gấp lắm rồi. Em chỉ có được một ngày với thị xã thôi làm sao có bài để đăng báo cho kịp ngày kỷ niệm chứ?”.
         Tôi sốt ruột cắt lời anh. Anh Kỳ tươi cười: “Khỏi lo đi. Tớ cũng đang cần chụp một bức ảnh toàn cảnh thị xã đây. Mang tiếng là nghệ sỹ nhiếp ảnh của tỉnh giải nọ giải kia tưng bừng lại là người con của thị xã thế mà kỷ niệm 100 năm nơi mình sinh ra vẫn chưa có bức ảnh nào ra hồn. Tớ còn sốt ruột bằng mấy chú ấy chứ. Nhưng yên tâm tớ đã có cách rồi”.
         Tôi vẫn không khỏi sốt ruột hỏi: “Cách gì hả nghệ sỹ?”. Anh Ngọc Kỳ nheo mắt vẻ úp mở. Sau đó anh nói: “Sáng mai chú theo anh leo lên đỉnh cột ăng ten Bưu điện thị xã. Tha hồ cho chú ngắm mà viết. Tha hồ cho tôi chụp. 117 mét chiều cao cơ mà”. Tôi hơi hoảng: “Cao thế em làm sao mà leo nổi?”. Ngọc Kỳ lại cười: “Phải leo. Nhà báo là phải xông xáo. Tớ leo được thì chú cũng leo được. Góc ngắm góc nhìn tuyệt nhất đấy. Chả lẽ chú sợ?”.
        Tôi hơi bị chạm lòng tự ái. Biết là Ngọc Kỳ kích tôi nhưng tôi vẫn vui. ừ thì cứ bình tĩnh sáng mai theo anh có khi lại nhiều cái hay ấy chứ.

More...

MỘT NGÀY CÙNG NHỮNG NGƯỜI CÕNG PHIM LÊN NÚI

By ĐỖ XUÂN THU

        Khất lần khất lữa mãi lần này tôi mới có dịp theo anh Trịnh Tín Chữ đội trưởng đội chiếu bóng 235 lên huyện miền núi Thanh Sơn của tỉnh Phú Thọ. 29 năm trong nghề chiếu bóng trong đó có tới 14 năm lặn lội cùng đồng bào Thanh Sơn không ngờ cái dáng người nhỏ bé ấy của anh Chữ lại trụ được lâu ở cái vùng “khỉ ho cò gáy” này. Chả trách anh em đồng nghiệp Trung tâm Chiếu bóng Phú Thọ phong cho anh biệt hiệu “già làng” còn lũ thanh niên trên núi thì quá thân quen gọi anh là “bố bản” là phải. Anh Chữ nói khá thông thạo tiếng Dao tiếng Mường và tiếng H Mông. Anh cười nói trước với tôi: “Chú cứ đi theo tôi nhà báo thử leo núi một lần xem sao?”. Tôi nói cứng: “Thì tôi cũng chẳng lên mãi với đồng bào là gì. Anh tưởng tôi không leo núi được chắc?”.

More...